هوش هیجانی بار-آن Bar-On Emotional Quotient Inventory (EQ)

لطفاً عبارت‌های زیر را با دقت بخوانید و پاسخ‌ خود را در یکی از گزینه‌ها علامت بزنید. در پاسخ‌دهی وسواس به خرج ندهید. معمولاً اولین گزینه‌ای که به ذهن‌تان می‌رسد بیانگر احساسات و نظرات شما خواهد بود. مدت زمان اجرای آزمون حدوداً 20 تا 30 دقیقه می‌باشد.

هیجان، از سه مولفه مهم تشکیل شده است که در تمام هیجانات بنیادی مشترک است. این سه مولفه شامل موارد زیر هستند: 
- مولفه‌ فیزیولوژیکی، که مربوط به بعد جسمانی هیجان است، مانند رنگ‌پریدگی در هیجان ترس.
- مولفه‌ شناختی، که مربوط به افکار و ارزیابی‌هایی است که از هیجانات داریم، مانند: این فکر که چیز ترسناکی دارد به سمت من حمله می‌کند و ممکن است مرا بکشد. 
- و مولفه‌ رفتاری مانند فرار در هیجان ترس.

واژه‌ هوش‌هیجانی و تلاش برای رسیدن به یک تعریف کامل و هم‌چنین ارزیابی آن، از سال‌های 1940 آغاز شد و به زمینه‌ا‌ی جذاب و گسترده‌ در تحقیقات روان‌شناسان بدل شد. هوش‌هیجانی، یعنی بتوانیم ابعاد مختلف هیجانات خود و دیگری را لمس و تجربه کنیم و میان آن‌ها تمیز قائل شویم. به‌عبارتی هوش‌هیجانی به معنای درک، تجربه و به‌کارگیری درست هیجانات است به گونه‌ای که از آن در جهت‌دهی فکر، اندیشه و فعالیت‌های فردی استفاده شود. کفایت هیجانی بهتر، به ما در کسب موفقیت و مقابله‌ سازنده‌تر با فشارهای محیطی و هم‌چنین توانایی حل‌مسئله‌ موثر کمک می‌کند. این عاملی است که باعث شد در تحقیقات مختلف، هوش‌هیجانی(EQ) به اندازه‌ هوش‌بهر (IQ) و حتی بیشتر از آن در موفقیت‌های ما موثر شناخته شود. طبق یافته‌ها، هوش‌هیجانی بالا با پایین بودن سطح هورمون استرس، توانایی‌های شناختی و اجتماعی بهتر، انگیزه‌داشتن، کنترل تکانه مرتبط است.
از نظر بار-آن، هوش‌هیجانی به عنوان مجموعه‌ای از توانایی‌ها و مهارت‌های غیرشناختی است که فرد را برای موفقیت در برابر فشارها و مقابله‌ موثر با چالش‌های زندگی توان‌مند می‌سازد و شامل پنج مهارت کلی  با چندین خرده‌مهارت در ذیل آن‌ها می‌باشد. شامل: 
1.مهارت‌های درون‌فردی شامل: خودآگاهی هیجانی، جرات، خودتنظیمی، خودشکوفایی و استقلال.
2.مهارت‌های میان‌فردی شامل: روابط میان‌فردی ، تعهدات اجتماعی، توان آگاهی، درک و تحسین احساسات دیگران.
3. مهارت‌های سازگاری شامل: مسأله‌گشایی، آزمون واقعیت، انعطاف‌پذیری.
4.مهارت‌های کنترل استرس شامل: توانایی تحمل استرس و توانایی کنترل تکانه.
5. مهارت‌های خلق عمومی شامل: شادی، خوش‌بینی.

توسعه EQ-I  در سال 1983 به منظور ارزیابی عوامل تاثیرگذار در کارکردهای عاطفی، هیجانی و اجتماعی که منجر به بهزیستی روانشناختی می‌شوند، آغاز شد. بار-آن  بر اساس الگوی خود و دسته‌بندی که از مهارت‌های مورد نیاز برای هوش‌هیجانی بالا داشت، آزمون‌ هوش‌هیجانی خود را تهیه کرد و آن را مورد ارزیابی برای بررسی روایی و پایایی قرار داد. الگوی بار-آن که بیشتر فرایندمدار است تا نتیجه‌مدار، شامل 5 مهارت کلی که شامل  15 خرده‌مهارت است، تحت عنوان عوامل هوش‌هیجانی در نظر گرفته می‌شود. به‌طور کلی این تست دارای 117 عبارت و 15 خرده‌مقیاس است، که مناسب پاسخ‌گویی سنین بالای 17 سال می‌باشد. پاسخ‌های این تست بر یک مقیاس 5 درجه‌ای طیف لیکرت ( از کاملاً موافقم، تا کاملاً مخالفم) تنظیم شده است و خرده‌مقیاس‌های آن عبارتند از:
- خودآگاهی هیجانی (ES): توانایی آگاه‌بودن و فهم احساس خود.
- خودابرازی (AS): توانایی ابراز احساسات، باورها و افکار و دفاع از مهارت‌های سازنده‌ خود.
- احترام به خود (SR): توانایی آگاه‌بودن از احساس و ادراک خود، پذیرش و احترام به آن‌ها.
- خودشکوفایی( SA): توانایی درک ظرفیت بالقوه‌ی خود و تلاش برای انجام‌دادن و لذت‌بردن.
- استقلال( IN): توانایی هدایت اعمال و افکار خود بدون احساس فشار.
- همدلی ( EM): توانایی درک و آگاه بودن از احساسات دیگران و ارزش دادن به آن.
- مسئولیت‌پذیری اجتماعی( RE): توانایی ابراز خود به عنوان یک عضو دارای حس همکاری، موثر و سازنده در گروه.
- روابط ‌بین‌فردی(IR): توانایی ایجاد و حفظ روابط رضایت‌بخش بین‌فردی که صمیمیت و نزدیکی عاطفی در آن وجود دارد.
- واقع‌گرایی (RT): توانایی سنجش هماهنگی بین تجربه‌ هیجانی ما و آن‌چه در واقعیت اتفاق افتاده.
- انعطاف‌پذیری( FL): توانایی سازگاربودن افکار و رفتار با تغییرات محیطی و شرایط.
- حل‌مسئله (PS): توانایی تشخیص و تعریف مشکلات، تحقق راه‌حل‌های موثر و بالقوه.
- تحمل استرس(ST): توانایی مقاومت‌کردن در برابر رویدادها و موقعیت‌های استرس‌زا و هیجانات قوی بدون جا زدن.
- کنترل تکانه(IC): توانایی مقاومت در برابر یک تکانه، سائق یا فعالیت آزمایشی و توانایی کنترل هیجانات خود.
- خوش‌بینی(OP): توانایی خوب نگاه‌کردن به زندگی و دیدن جنبه‌های مثبت و تقویت آن‌ها.
- شادمانی(HA): توانایی احساس خوشبختی و رضایت از زندگی خود، لذت بردن از خود، داشتن احساسات مثبت و شاد در رابطه با خود و دیگری.

بار-آن در تحقیق خود (1997)؛ ضرایب بازآزمایی این تست را در فاصله‌های یک ‌ماه و چهار ماه، به ترتیب، 0.85 و 0.75 گزارش کرده است. هم‌چنین ضریب همسانی‌درونی با استفاده از آلفای کرونباخ برای خرده مقیاس‌ها بین 0.69 تا 0.86 به دست آمد.
در ایران نیز، در تحقیقات بسیاری روایی و پایایی این پرسشنامه مطلوب گزارش شد. در تحقیق رضایی و همکاران (1395)، پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ 0.86 به دست آمد.

منابع
- رضایی، م، درتاج، ف، مهرعلیان، ا.(1395). رابطه هوش‌هیجانی بار-آن و مولفه‌های آن با دین‌داری نوجوانان. فصلنامه روانشناسی تربیتی، سال دوازدهم، شماره چهل و دوم.
- فتحی آشتیانی، ع.(1395).آزمون‌های روانشناختی؛ارزشیابی و سلامت روانی/جلداول. با همکاری دادستانی،محبوبه .انتشارات بعثت.


- Bar-On, R , Brown, J.M , Kirkcaldy, B.D , Thome, E.P.(2000). Emotional expression and implications for occupational stress; an application of the Emotional Quotient Inventory. Personality and Individual Diferences 28 (2000) 1107±1118

اگر این محصول را قبلا خریده باشید، شما هم می‌توانید در مورد این کالا نظر بدهید. برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.