تست تعهد سازمانی (OCQ) پورتر و همکاران

سند معرفی پرسشنامه تعهد سازمانی (OCQ) پورتر و همکاران

تعهد سازمانی يک نگرش مهم شغلی و سازمانی است كـه در طول سالهای گذشـته مورد علاقـه بـسياری از محققـان رشـته هـای رفتـار سـازمانی و روانشناسی به خصوص روانشناسی اجتماعی بوده است. اين نگرش در طول سه دهـه گذشـته دستخوش تغييراتی شده است كه شايد عمده ترين تغيير آن مربـوط بـه نگـرش چند بعدی به اين مفهوم تا نگرش يك بعدی بـه آن بـوده اسـت.

تعهد سازمانی را می توان نگرش های مثبت و منفی افراد نسبت به کل سازمانی (نه شغل) که در آن مشغول به کار هستند دانست. در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمانی که در آن کار می کند احساس وفاداری قوی داشته و از طریق آن سازمان خود را شناسایی می کند. تعهد یعنی باور و پذیرش ارزش ها و اهداف سازمان و تلاش بلیغ فرد برای دست یابی به آن ها و بقای عضویت در سازمان. فرد متعهد کسی است که به جای توجه و کنترل بیرونی و عامل خارجی، به خاطر احساس تعلق داشتن و پایبند بودن به اهداف و ارزش های سازمان و افتخار کردن به عضویت در سازمان، با نوعی احساس درونی از وظیفه شناسی و تقید به انجام امور می­ پردازد. بنابراین، خود کنترلی یا کنترل از درون به جای کنترل بیرونی وارد عمل می­ شود و فرد با نیرویی درونی که از اعتقادات او بر می ­خیزد انجام وظیفه می ­کند که این، در واقع نوعی وابستگی عاطفی به سازمان است.

پرسشنامه تعهد سازمانی در سال 1974 توسط لایمن دبلیو پورتر و همکارانش در کشور آمریکا ساخته شد. پورتر و همکارانش بر پایه ی مجموعه ای از پژوهش هایی که بر ۲۵۶۳ کارمند ۹ شرکت ناهمگون و متفاوت طی یک دوره ی ۹ ساله انجام دادند، روایی و پایایی این پرسشنامه را به اثبات رساندند. پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) تعهد سازمانی را پذیرش ارزش‌های سازمان و درگیر شدن در سازمان تعریف کرده‌اند. به اعتقاد آنها معیارهای اندازه‌گیری تعهد سازمانی شامل انگیزه بالا، قبول سازمان و پذیرش اهداف آن، آمادگی برای تلاش فراوان و علاقه‌مندی برای حفظ عضویت در سازمان است.

پرسشنامه مذکور شامل ۱۵ سوال می باشد و آزمودنی باید پاسخ مورد نظرش را با عددی که بطور بیشتری بیانگر احساس اوست، مشخص کند. هدف این پرسشنامه سنجش این  است که هر کارمند ۱) تا چه حد اهداف و ارزشهای سازمانی را می پذیرد، ۲) به چه میزان تمایل به چالش فوق العاده برای موفقیت سازمان دارد و ۳) چقدر به ادامه عضویت در سازمان، علاقمند است. مطابق با نرم یابی پورتر و همکارانش طی پژوهشی که در سال ۱۹۷۹ روی ۲۵۶۳ کارمند زن و مرد ۹ شرکت انجام دادند پرسشنامه ی فوق محدودیت جنسیتی نداشته و می توان آن را برای مردان و زنان اجرا کرد.

پرسشنامه فوق یک نسخه کوتاه شده دارد که دارای ۹ سوال بوده و مطابق با بررسی های پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) درباره ی پایایی و تحلیل سوالات این نسخه ی کوتاه شده، نتایج نشان می دهد که همسانی درونی فرم کوتاه شده ی آن (۹سوالی) کاملاً با فرم ۱۵ سوالی آن برابر است و در شرایطی که طولانی بودن سوالات مطرح است می توان از فرم کوتاه آن استفاده کرد. با این وجود پورتر و همکارانش این نکته را خاطر نشان می کنند که در ساختن فرم کوتاه این پرسشنامه باید به حذف سوالاتی که به شکل منفی بیان شده اند توجه کرد چرا که ممکن است این نوع سوالات نسبت به سوالاتی که به صورت مثبت بیان شده اند، بیشترین همبستگی را با نمره کل داشته باشد و بهتر است از نسخه ۱۵ سوالی این پرسشنامه استفاده کرد. بنکف نیز در سال ۱۹۹۷ نسخه ۶ سوالی این پرسشنامه را ایجاد کرد که در آن از سوالات ۱، ۵، ۶، ۹، ۱۱ و ۱۵ استفاده شده است.

 از معایب پرسشنامه تعهد سازمانی پورتر و همکاران می توان به این نکته اشاره کرد که پرسشنامه ی فوق به گونه ای طراحی شده است که آزمودنی می تواند روی نمره کل خود تاثیر بگذارد و آن را دستکاری کند، بدین صورت که پاسخ های واقعی خود را پنهان کرده و پاسخ های دروغین بدهد و اینگونه نمره کل خود را بالا ببرد. پس نتیجه ی اجرای پرسشنامه OCQ احتمالاً تا حدی به شرایط اجرای این آزمون بستگی دارد.

پرسشنامه تعهد سازمانی پورتر و همکاران در سال ۱۳۷۰ در ایران در دانشگاه علوم تربیتی و روانشناسی اهواز توسط حسین شکرکن و پاکاری ترجمه و تنظیم شده است.

روایی و پایایی پرسشنامه تعهد سازمانی (OCQ) پورتر و همکاران

 

پایایی ثبات درونی

پورتر، استیر و نودی طی پژوهشی که در سال ۱۹۷۹ روی ۲۵۶۳ کارمند شاغل در ۹ شرکت (کارمندان عمومی، کارمندان دانشگاه، کارمندان بیمارستان، کارمندان بانک، کارمندان مخابرات، مهندسان و متخصصان، مدیران شرکت، تکنسین های روانپزشکی و کارآموزان مدیریت خرده فروشی) انجام دادند به بررسی روایی و پایایی پرسشنامه فوق پرداختند. آنها از سه طریق (ضریب آلفای کرونباخ، تحلیل سوالات و تحلیل عاملی) به بررسی پایایی ثبات درونی پرسشنامه فوق پرداختند. همان طور که جدول زیر مشاهده می شود ضریب آلفا در بررسی ثبات درونی در این پرسشنامه بالا بوده و از ۰/۸۲ تا ۰/۹۳ هشتادو دو تا نود و سه درصد است.

نمونه ها

تعداد آزمودنی ها

همسانی درونی (ضریب آلفای کرونباخ)

کارمندان عمومی

۵۶۹

۰/۹۰ نود درصد

کارمندان دانشگاه

۲۴۳

۰/۹۰ نود درصد

کارمندان بیمارستان

۳۸۲

۰/۸۸ هشتادو هشت درصد

کارمندان بانک

۴۱۱

۰/۸۸ هشتادو هشت درصد

کارمندان مخابرات

۶۰۵

۰/۹۰ نود درصد

مهندسان و متخصصان

۱۱۹

۰/۸۴ هشتادو چهار درصد

مدیران شرکت

۱۱۵

۰/۹۰ نود درصد

تکنسین های روانپزشکی

۶۰

۰/۸۲تا ۰/۹۳ هشتاد و دو تا نود و سه درصد

کارآموزان مدیریت خرده فروشی

۵۹

NA

پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) با استفاده از روش تحلیل سوالات و اینکه آیا میان سوالات پرسشنامه و نمره ی کل آزمون همبستگی معناداری وجود دارد یا خیر به بررسی ثبات درونی پرسشنامه در ۹ نمونه ی فوق پرداختند که نتایج آن در جدول زیر قابل مشاهده است.

سوالات پرسشنامه OCQ

میزان همبستگی میان سوالات و نمره کلی پرسشنامه OCQ

۱

۰/۵۷ پنجاه و هفت صدم

۲

۰/۶۹ شصت و نه صدم

۳

۰/۴۳ چهل و سه صدم

۴

۰/۳۸ سی و هشت صدم

۵

۰/۶۸ شصت و هشت صدم

۶

۰/۷۲ هفتادو دو صدم

۷

۰/۳۶ سی و شش صدم

۸

۰/۶۷ شصت و هفت صدم

۹

۰/۴۷ چهل و هفت صدم

۱۰

۰/۶۹ شصت و نه صدم

۱۱

۰/۶۴ شصت و چهار صدم

۱۲

۰/۴۷ چهل و هفت صدم

۱۳

۰/۶۲ شصت و دو صدم

۱۴

۰/۷۰ هفتاد صدم

۱۵

۰/۶۴ شصت و چهارصدم

پورتر و همکارانش همچنین با استفاده از روش تحلیل عاملی که روی ۶ نمونه از ۹ نمونه انجام دادند مشخص کردند که طبق راه حل چرخش وریمکس یافته های به دست آمده از یافته های قبلی در این زمینه حمایت کرد و مشخص شد که سوالات پرسشنامه یک چیز واحد را می سنجد.

پایایی آزمون بازآزمون

پورتر و همکارانش پایایی آزمون - باز آزمون پرسشنامه ی فوق را روی دو نمونه ی تکنسین های روانپزشکی و کارآموزان مدیریت خرده فروشی مورد بررسی قرار دادند که نتایج پایایی آزمون - بازآزمون برای دو نمونه ی فوق در جدول زیر ارائه شده است:

نمونه

میزان پایایی آزمون - بازآزمون

بعد از ۲ تا ۳ ماه

میزان پایایی آزمون - بازآزمون بعد از ۳ تا ۴ ماه

تکنسین های روانپزشکی

 R = ۰/۵۳ پنجاه و سه صدم

R = ۰/۶۳ شصت و سه صدم

R = ۰/۷۵ هفتادو پنج صدم

کارآموزان مدیریت خرده فروشی

R = ۰۷۲ هفتاد و دو صدم

R = ۰/۶۲ شصت و دو صدم

روایی همگرا

پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) به منظور بررسی روایی همگرای پرسشنامه ی OCQ ، آن را با پرسشنامه SOAQ (پرسشنامه منابع وابستگی سازمانی) که یک پرسشنامه ۱۲ سوالی بوده و برای سنجش تاثیر جنبه های مختلف کار، محیط کاری  و تمایل فرد برای ترک یا ماندن در محل کار به کار می رود مقایسه کردند. همانطور که در جدول زیر دیده می شود  روایی همگرا برای ۶ نمونه از ۰/۶۳ تا ۰/۷۴  شصت و سه صدم تا هفتاد و چهار صدم به دست آمده است.

نمونه

میزان روایی هم گرا با پرسشنامه SOAQ

قصد ترک کار

طول خدمات

انگیزه ی ذاتی

نیروی انگیزشی برای اجرای کار

علاقه اصلی زندگی

میزان رفتار

کارمندان عمومی

۰/۷۴ هفتادو چهار صدم

۰/۶۳- منفی شصت و سه صدم

۰/۵۱ پنجاه و یک صدم

۰/۴۴ چهل و چهار صدم

     

کارمندان دانشگاه

 

۰/۳۸- منفی سی و هشت صدم

         

کارمندان بیمارستان

۰/۷۰ هفتاد صدم

۰/۳۱- منفی سی و یک صدم

         

کارمندان بانک

۰/۶۹ شصت و نه صدم

     

۰/۴۵ چهل و پنج صدم

۰/۳۹ سی و نه صدم

 

کارمندان مخابرات

۰/۷۴ هفتاد و چهار صدم

     

۰/۴۲ چهل و دو صدم

۰/۴۳ چهل و سه صدم

 

مهندسان و متخصصان

۰/۶۳ شصت و سه صدم

۰/۳۸ سی و هشت صدم

       

۰/۶۰ شصت صدم

مدیران شرکت

۰/۷۴ هفتاد و چهار صدم

           

کارآموزان مدیریت خرده فروشی

       

۰/۴۳ چهل و سه صدم

   

 

 

روایی افتراقی

پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) جهت بررسی روایی افتراقی  به این نکته توجه داشتند که پرسشنامه ی فوق باید در عین حال که با دیگر نگرش های مرتبط به شغل مرتبط باشد اما با این حال باید بتوان ساختار تعهد را با عنوان متغیری مجزا و منحصر به فرد در مطالعات رفتار سازمانی بررسی کرد و هنگامی که آن را با دیگر نگرش ها مقایسه می کنیم باید سطوح قابل قبولی از روایی افتراقی را نشان دهد. برای نیل به این مقصود پورتر و همکارانش پرسشنانه فوق را با سه مقیاس مشارکت شغلی، رضایت شغلی و خرسندی شغلی مقایسه کردند که نتایج این بررسی در جدول زیر ارائه شده است. 

نمونه

مشارکت شغلی

خرسندی شغلی

رضایت شغلی

کار

نظارت

دستمزد

ترفیع

همکاران

کارمندان عمومی

۰/۵۵ پنجاه و پنج صدم

           

کارمندان دانشگاه

۰/۵۴ پنجاه و چهار صدم

           

کارمندان بیمارستان

۰/۵۶ پنجاه و شش صدم

۰/۴۰ چهل صدم

         

متخصص و مهندسان

۰/۳۰ سی صدم

۰/۳۹ سی و نه صدم

         

کارمندان بانک

   

۰/۶۳ شصت و سه صدم

۰/۴۶ چهل و شش صدم

۰/۳۷ سی و هفت صدم

۰/۴۳ چهل و سه صدم

۰/۳۴ سی و چهار صدم

کارمندان مخابرات

   

۰/۵۰ پنجاه صدم

۰/۴۱چهل و یک صدم

۰/۲۹ بیست و نه صدم

۰/۴۸ چهل و هشت صدم

۰/۲۰ بیست صدم

تکنسین های روانپزشکی

   

۰/۵۸ پنجاه و هشت صدم

۰/۵۳ پنجاه و سه صدم

۰/۶۸ شصت و هشت صدم

۰/۳۴ سی و چهار صدم

۰/۳۶ سی و شش صدم

همانطور که در جدول بالا دیدیم، درصد واریانس میان پرسشنامه تعهد سازمانی و مقیاس های دیگر، بیشتر از ۰/۵۰ پنجاه درصد نشده و عموماً کمتر از ۰/۲۵ بیست و پنج درصد است که این نشان از روایی افتراقی پرسشنامه ی فوق دارد.

روایی پیش بین

نظریه زیربنایی ساختار تعهد نشانگر این است که کارمندان بسیار متعهد، کمتر احتمال دارد که کارشان را رها کنند. روایی پیش بین پرسشنامه OCQ در پژوهش هایی مورد بررسی قرار گرفته و پورتر و همکارانش (۱۹۷۹) نیز همانگونه که در جدول زیر مشخص است ارتباط مداومی را در پیش بینی میان تعهد و مقیاس های عملکرد کارکنان، غیبت کارکنان و تصدی کارکنان در سازمان و تا حد کمتری عملکرد در کار یافتند و روایی پیش بین پرسشنامه فوق را ارائه کردند.

نمونه

عملکرد در کار

تصدی در کار

غیبت در محل کار

اجرای کار

کارمندان دولت

۰/۱۹-

منفی نوزده صدم

۰/۲۳- منفی بیست و سه صدم

۰/۱۳-

منفی سیزده صدم

 

کارمندان بیمارستان

۰/۱۷-

منفی هفده صدم

۰/۲۶- منفی بیست و شش صدم

۰/۰۸

هشت صدم

۰/۰۵

پنج صدم

متخصصان و مهندسان

   

۰/۲۸- منفی بیست و هشت صدم

 

تکنسین های روانپزشکی

۰/۰۲-

منفی دو صدم

     

کارآموزان مدیریت خرده فروشی

۰/۴۱- منفی چهل و یک صدم

   

۰/۳۶

سی و شش صدم

رایز (۱۹۸۹)، نیز طی پژوهش که روی نمونه ای از افراد شاغل انجام داد ضریب اعتبار آزمون فوق را برای نمونه متخصص ۰/۹۱ درصد و برای نمونه دفتری ۰/۸۹ تا ۰/۹۰ گزارش کرد. تمام موارد مذکور دلالت بر روایی و پایایی مناسب و قابل قبول بودن ابن پرسشنامه دارد.

 

1

اگر این محصول را قبلا خریده باشید، شما هم می‌توانید در مورد این کالا نظر بدهید. برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.